Vlak voor de zomervakantie is de visie voor de vernieuwing van het Scholengebied in de Amsterdamse Molenwijk opgeleverd. MUST heeft de visie opgesteld in nauwe samenwerking met bewoners uit de wijk, belanghebbenden en de gemeente Amsterdam.
Ongeveer 10 maanden geleden is een intensief proces opgestart om tot deze visie te komen. Er zijn drie Bewonersavonden georganiseerd om de wijk goed te informeren over de voortgang van het planproces en iedereen ruimte te geven om mee te denken. Met een kleinere groep bewoners zijn nog drie tussentijdse Klankbordgroep-bijeenkomsten georganiseerd om meer gedetailleerd met elkaar door te praten over de plannen. En om zoveel mogelijk mensen te bereiken zijn de tussenstappen ook gepresenteerd tijdens marktdagen op het centrale plein van het Winkelcentrum Molenwijk.
Gedurende deze bijeenkomsten is stapsgewijs gewerkt van verkenning van kansen en het benoemen van problemen naar het uitwerken van mogelijke oplossingen. Daarbij is vanaf het begin gewerkt met varianten en maquettes om de impact van oplossingsrichtingen te bespreken en met elkaar te verkennen wat de belangrijkste principes zouden kunnen zijn voor de vernieuwing van het Scholengebied.
Bijzondere wijk
De Molenwijk is namelijk een bijzondere wijk in Amsterdam Noord. Dat blijkt zowel uit historische onderzoeken als uit alle gesprekken met bewoners. De identieke galerijflats met ruime en betaalbare woningen staan in strak gelid, verkeersstromen zijn gescheiden, auto’s staan in parkeergarages, het grote parklandschap is nagenoeg autovrij en er is veel ruimte voor ecologie, ontmoeten, sport en spel.
Vanwege de bijzondere geschiedenis en de goede staat zijn de galerijflats en parkeergarages sinds 2010 aangemerkt als monumentwaardige gebouwen. Het autovrije parklandschap heeft eveneens heel veel kwaliteit, mede dankzij het volwassen bomenbestand. Het Scholengebied, aan de rand van de wijk, mist deze kwaliteiten; zowel de gebouwen als het parklandschap is sleets. Alleen de ruimte voor spel en ontmoeting op het centrale plein wordt heel erg gewaardeerd.
Vijf principes
In samenspraak met de bewoners en belanghebbenden zijn vijf leidende principes geformuleerd die voortbouwen op de bijzondere kwaliteiten van de Molenwijk:
- 1. Meer Molenpark. Behouden en versterken van het groen en meer ruimte voor klimaatadaptatie.
- 2. Ontmoeten in Molenpark. Een centrale ontmoetingsplek in de wijk voor iedereen met aandacht voor sociale veiligheid.
- 3. Fietsen in het autovrije landschapspark. Veilige fietsverbindingen en parkeren aan de rand van de wijk.
- 4. Herinterpretatie van de Molenwieken. De bouwhoogte en positionering van de nieuwbouw sluit goed aan op de bestaande galerijflats en is zorgvuldig ingepast in de stedenbouwkundige structuur van de Molenwijk.
- 5. Woningen met doorzonkwaliteit. Ruime, lichte woningen passend bij de Molenwijk, maar wel met een levendige begane grond.
Visie
Op basis van de bovengenoemde vijf principes is de Stedenbouwkundige Visie uitgewerkt. Daarbij is de uitbreiding van het Molenpark en het belang van ruimte voor ontmoeten leidend geweest voor alle andere keuzes. Het centrale ontmoetingsplein verschuift naar het zuiden. Aan dit plein ligt het nieuwe Integraal Kindcentrum (IKC) De Bonkelaar. Dit is een nieuw schoolgebouw gecombineerd met een nieuwe sportzaal en een nieuw kinderdagverblijf en naschoolse opvang. Het plein is groot genoeg om zowel ruimte te bieden aan speelplekken voor kleine kinderen als ruimte voor sport en spel voor grotere kinderen. En er is ruimte voor aantrekkelijke ontmoetingsplekken voor volwassenen. Bovendien is er in tegenstelling tot de huidige situatie meer ruimte voor groen en klimaatadaptatie.
De positionering van de vier nieuwe woongebouwen is geïnspireerd op de molenwieken in de bestaande wijk. Daarbij is rekening gehouden met het behoud van zoveel mogelijk waardevolle bomen. Hierdoor ontstaat er vooral aan de noordkant van het Scholengebied een rustiger deel van het Molenpark met veel ruimte voor ecologie. Dit vormt ook een robuuste groene afscherming naar de omliggende buurten.
De nieuwe woongebouwen zijn zes bouwlagen hoog met goed georiënteerde galerijwoningen, geïnspireerd op de bestaande galerijflats in Molenwijk. Zo ontstaat er samenhang tussen de bestaande en nieuwe bebouwing. Op de begane grond is plek voor kleine bedrijfsruimten en maatschappelijke voorzieningen, zoals de buurtkamer. Dit verhoogt de levendigheid en versterkt de sociale controle in dit deel van de wijk.
In de vier woongebouwen is ruimte voor ongeveer 150 woningen. Daarbij wordt uitgegaan van 25% sociale huurwoningen, 50% middeldure huurwoningen en 25% vrije sectorwoningen. Het precieze aantal woningen zal in de uitwerking van het Stedenbouwkundig Plan bepaald worden.
Net als in de rest van de Molenwijk is de openbare ruimte zoveel als mogelijk autovrij. Daardoor is er alle ruimte om het bestaande netwerk van voet- en fietspaden te verbeteren. Voor de nieuwe woningen wordt een gemeenschappelijke parkeeroplossing gerealiseerd aan de noordzijde van het plangebied.
Vervolg
In de volgende fase zal deze Visie uitgewerkt worden tot een Stedenbouwkundig Plan. Dit betekent dat alle onderdelen op meer detailniveau uitgewerkt worden, mede op basis van verschillende technische onderzoeken. Dit is ook de kans om een aantal vragen en zorgpunten, die door bewoners en belanghebbenden zijn ingebracht naar aanleiding van deze Visie, nader te verkennen en waar mogelijk de plannen aan te passen. Natuurlijk weer in overleg met alle betrokkenen. De gemeente streeft ernaar om het Stedenbouwkundig Plan eind 2026 af te ronden en in 2027 vast te laten stellen in de gemeenteraad.